St. Moritzen – een spirituele lentewandeling

01 april 2026

Originele taal van het artikel: Deutsch

Alleen al de naam van dit landschap straalt een mysterieuze magie uit: St. Moritzen. Moritzen ligt ten westen van het marktstadje Telfs en de heuveltoppen rondom een kleine bedevaartskerk zijn gehuld in een raadselachtige aura. Mystiek aangevuld door de monumentale torenhoge bergketen van de 'Hohe Munde'. Een lentewandeling door dit spiritueel krachtige landschap is voor veel mensen al duizenden jaren een terugkerend ritueel. Hoe we dat weten? Door een opgraving tien jaar geleden, waarbij een laat-Latène cultusplaats werd blootgelegd bij Schlossbichl in St. Moritzen, de voorloper van het huidige christelijke bedevaartsoord.

De bedevaartskerk St Moritzen

Eén vraag moet eerst beantwoord worden: wat is de naam achter St Moritzen? Het antwoord is relatief eenvoudig: het is de Tiroolse naam voor de 'Plaats van Sint-Maurits', kortweg 'Sint-Moritzen'. De vooral in Frankrijk zeer vereerde 'St Maurice' was een commandant van een Romeins legioen, vermoedelijk afkomstig uit Egypte en al christen, die rond 300 na Christus de opdracht kreeg om tegen christenen te vechten. Samen met zijn legioen weigerde hij orders op te volgen, waarop hij samen met zijn legioen werd geëxecuteerd. Daarom wordt hij vereerd als de beschermheilige van het leger (vooral de infanterie!) en van messenmakers en wapenmakers. Hij kon zich niet langer verdedigen tegen deze...

St Maurice en de Heilige Lans

De beschermheilige van messenmakers en wapenmakers is verklaarbaar. In de Hoge Middeleeuwen kreeg hij een legendarische betekenis door de veronderstelling dat hij in het bezit was van de Heilige Lans. Het was de lans waarmee een Romeinse soldaat Jezus aan het kruis in de borst stak. Vrome katholieken roepen de lans echter aan voor meer alledaagse kwalen zoals oorkwalen, obsessies, jicht en zieke kinderen.

In het midden van dit landschappelijke juweel staat de kleine bedevaartskerk St. Moritzen met een grafkapel ervoor en iets verderop een voor Tirol unieke calvarieberg met de kapel waarin de in Telfs vereerde 'Moritzner Muttergottes' haar ereplaats heeft. Het hele ensemble ligt aan de voet van het zogenaamde 'Schlossbichl', waar volgens de plaatselijke legende ooit het 'Ebenkasteel' stond. Een legende waarvan de echte fundamenten virtueel werden blootgelegd tijdens opgravingen in 2015 en 2017. Het Schlossbichl bleek een prehistorische cultusplaats te zijn. Het kan zeker worden omschreven als een voorloper van de huidige bedevaartskerk. Mensen uit de late bronstijd en de daaropvolgende ijzertijd, maar ook de Romeinen, vereerden hier hun goden.

Het grijze paard van Moritzen en zijn gouden sleutel

Verwijzingen naar het prehistorische verleden van St. Moritzen ontbreken niet. Al eeuwenlang vertelt de legende van de 'Moritzener Schimmel' over een 'schat' die opgegraven zou worden.

Het zou een voerman uit Nassereith zijn geweest die zijn paarden en hun zware karren eens liet rusten bij de Wendelin-kapelboven het kerkje van St. Moritzen. Totdat hij werd gewekt door hun gehinnik. Hij zag een helder licht van een glanzend grijs paard met een gouden sleutel in zijn mond. Er werd gezegd dat degene die de sleutel in handen had, toegang had tot een schatkamer van het voormalige 'Schloss Eben' en alles wat hij vond, tot zijn eigendom kon verklaren. (Tegenwoordig weten we dat dit geen kasteel was, maar de prehistorische plaats van aanbidding) Toen de voerman het grijze paard dat plotseling naar zijn span paarden draafde met een zweepslag tot stoppen dwong, viel de gouden sleutel op de grond. De voerman rende naar de plek waar de sleutel moest hebben gelegen, maar vond tot zijn vreugde alleen de speld, de 'Luniger', waarmee een van zijn houten wagenwielen was vastgezet. Immers, als deze pin ontbrak, zou hij zijn wagen en vracht hebben verloren, omdat het wiel dan van de as zou zijn gerold.

(Je kunt de volledige tekst van de legende hier vinden)

De pelgrimsroute

Een wandeling door dit magische en spirituele landschap is een echte aanrader, vooral in de vastentijd voor Pasen. Pelgrims, natuur- en cultuurliefhebbers kunnen het beste beginnen bij Moritzenstraße, waar de eerste kapellen van een kruisweg staan.

Het is een mooie compositie van katholieke choreografie die vandaag de dag nog steeds gevolgd kan worden en de basis vormt van deze route. Niet alleen vrome katholieken en pelgrims volgen deze route naar St. Moritz, maar ook veel kunstliefhebbers en mensen die op zoek zijn naar contemplatie. Na de laatste huizen kom je in een zichtbaar 'ander' landschap, met de Calvarieberg en de kerk van Moritzen als middelpunt. (Als alternatief of aanvulling is er de 'Moritzenrunde', die van de parkeerplaats 'Wendelinus' naar de heilige gebouwen aan de oever van de Inn leidt)

Onze-Lieve-Vrouw van Smarten en de "Heilige Trap" van Tirol

Het eerste hoogtepunt is de Calvarieberg, die op een beboste heuvel ligt en tussen 1820 en 1830 werd gebouwd. Bezoekers worden begroet door werkelijk verrassende architectuur. De klim naar de eigenlijke calvarieberg, die zich hoog boven het pad presenteert als een soort Romeinse tempel, verloopt via een overdekte trap. Er volgt zo meteen nog een verrassing. Meteen na de ingang, na 17 treden, kom je in de Mariakapel en daarmee in het heilige binnenste van de berg. Achter een glazen nis bevindt zich het eigenlijke doel van de bedevaart, namelijk het wonderbaarlijke beeld van 'Maria als Moeder van Smarten' met zeven zwaarden, de 'Moritzner Muttergottes'.

De legende van de 'Moritzen Madonna'

Het is niet verwonderlijk dat Maria hier ook het onderwerp van een legende is. Zij zou bewijzen dat gebeden worden verhoord.

Er was eens een oude vrouw die op bedevaart ging naar St Moritzen. Ze riep de Moedergodin aan om haar te vragen enkele van haar vrienden aan een 'goede dood' te helpen. Terwijl ze aan het bidden was, kwam ze een vrouw in een wijde blauwe mantel tegen die veel haast leek te hebben. Het was de 'Moritzen-Madonna'. "Annale," zei ze, "je hoeft vandaag niet naar Moritzen te gaan, ik ben niet weg omdat ik naar een stervende man moet." En inderdaad, toen de vrouw de Mariakapel binnenging, was deze leeg.

De volgende trap met 46 treden is een soort "heilige trap" in de Tiroolse betekenis van het woord. Elke trede brengt gelovigen en cultuurliefhebbers dichter bij 'Golgota', een kruisigingsgroep met een sobere vormentaal. De focus ligt volledig op het kruis. Alleen het prachtige uitzicht op de bergen van de Stubaier Alpen doorbreekt het sombere tafereel en versterkt het spirituele effect van deze plek.

De St. Moritzen kerk en de grafkapel

Op een steenworp afstand ligt de 'St. Moritzen-Kirchl', een ander hoogtepunt van elke spirituele reis. Het werd voor het eerst genoemd in documenten in 1352 en 1409 en werd in de 18e eeuw een populair bedevaartsoord. Tijdens de grote pestuitbraak van 1634 moest hier een pestkerkhof worden gebouwd midden in de moorddadige 30-jarige oorlog. De huidige kerk werd in het midden van de 17e eeuw gebouwd. Het laatbarokke hoogaltaar, dat wordt geflankeerd door zogenaamde'offerportalen' en twee vitrines aan de zijkant, zijn opmerkelijk. Een van de vitrines stelt Notburga voor, die in Tirol als heilige wordt vereerd.

De 17e-eeuwse grafkapel ligt tegenover de St Moritzkerk. Het stelt de 14e kruisweg voor, namelijk het 'Heilig Graf' .

Een zeer vermakelijke attractie wacht hier op pelgrims en kunstliefhebbers: een mechanische kerststal, die veel bezoekers naar St. Moritzen trekt tijdens de vastentijd. Het wordt in werking gesteld op vastenzondagen tussen 13:00 en 17:00 uur, de enige tijd dat 'de Mandl_n rondgaan', zoals ze in Telfs zeggen. Kleine, gebeeldhouwde figuren beelden de kruisweg in actie uit, terwijl de engelen van de Heer over de kruisigingsgroep schrijden. Een zeer onderhoudende show die vooral gezinnen met kinderen op magische wijze aantrekt. Je kunt zelfs de aandrijving zien, die zich op de zolder van de kapel van het Heilig Graf bevindt.