Alpenregiobijeenkomst 2026: De trouwe schutters van de Bergisel

Half mei was het zover: voor de 28e Alpenregiobijeenkomst kwamen ze (weer) bijeen. Meer dan 12.000 trotse schutters, samen met marktkoopvrouwen en muzikanten, gaven gehoor aan de oproep tot kameraadschap en trokken naar Innsbruck. Naar de zeer historische Bergisel, waar sommige van de bergregio-bataljons in 1809 eigenlijk tegenover elkaar stonden. Hun zonen en dochters zijn echter vrienden geworden en marcheren vandaag liever samen dan tegen elkaar. En zo culmineerde de 28e regionale bijeenkomst in een prachtige optocht door de stad – voor de vrede, de vriendschap en de voorouders. Maar ook voor talloze nieuwsgierige feestgangers, waarvan ik er slechts één was. Voor iedereen die het helaas heeft gemist, volgt hieronder een fotorijke terugblik.

Vroeger was alles een beetje anders. Zoals bekend kijkt Tirol graag terug op zulke tradities. Wie de „Alpenregionstreffen“ van de Tiroolse schutters in Innsbruck dit jaar wat beter wil begrijpen, moet daarvoor een korte historische rondleiding volgen. Bijvoorbeeld door het Tiroler Kaiserjägermuseum en het Tirol Panorama (ook wel bekend als het reusachtige panoramische schilderij) op de Bergisel, waar de onbetwistbare legendarische geschiedenis van de Tiroolse schutters wordt verteld.

Al sinds de vroege middeleeuwen organiseren burgers zich in losse burgermilities om hun landerijen te verdedigen. Met de zogenaamde„Landlibell van 1511“vaardigt keizer Maximiliaan I (die van het Gouden Dak) uiteindelijk het officieel bevel uit tot „zelfstandige Tiroolse landverdediging“. Je zou kunnen zeggen dat dit het grote startschot was voor de trotse Tiroolse schuttersregimenten. De geschiedenis culmineerde uiteindelijk in de vier Tiroolse vrijheidsstrijd tegen de Beierse en Franse bezettingstroepen op de Bergisel in Innsbruck in 1809/10. Aangevoerd door diezelfde Zuid-Tiroolse 'Sandwirt' Andreas Hofer, die hier, op slechts enkele meters van het museum, levensgroot over de stad waakt.

Na het brute einde van de volksopstand en de executie van Hofer worden de schutters ontwapend, waarna twee gruwelijke wereldoorlogen volgen. Vanaf 1950 richten de Tiroolse schutters zich op als culturele vereniging(e) (Bund der Tiroler Schützenkompanien BTSK, vandaag de dag meer dan 200 regionale groepen met meer dan 17.000 leden) en houden zich sindsdien bezig met het in stand houden van vredige tradities en feestelijke parade-optochten.

17 mei, slechts 217 jaar later, zo zien we elkaar weer: precies om 10 uur luiden de kerkklokken van de Wiltener Basiliek ter gelegenheid van de feestmis in het Bergisel-stadion. Van bovenaf galmt een kanonsalvo door het dal. Ruim 12.000 kameraden uit Tirol, Zuid-Tirol & Welschtirol/Trentino (tegenwoordig beide Noord-Italië) en Beieren zijn in stralende parade-uitrusting aangekomen, ik was bijna te laat gekomen. Als een vriendelijke groep Zuid-Tiroolse seniorenschutters met hun 'koetsier' me onderweg niet had opgepikt en na een korte galop bij de persvleugel had afgezet. Al bij het gaan zitten ben ik jaloers op de verzamelde bataljons om hun hoeden met brede rand en veren, want ook de hemel heeft zich in keizerblauw opgedirkt en laat in het schaduwloze stadion zijn spierballen zien. Aan de andere kant: hoeveel zie je eigenlijk als er rondom alleen maar hoeden en veren zijn? Misschien heeft men juist daarom in ieder geval de vaandeldragers in een eigen hoekje geplaatst. Boven ons begeleidt het verre gezoem van een drone de preek, en als al die technische snufjes er niet waren, zou je je echt in de tijd kunnen vergissen. (Hier de officiële video van de drone.)

Na de mis is het tijd voor de mars en hebben de marktkoopvrouwen hun handen vol om de droge hosties met een slokje schnaps weer van het gehemelte los te krijgen. Op dit punt is nog een korte geschiedenisles op zijn plaats: omdat de Tiroolse schutters volgens de Landlibell van 1511 geen recht hadden op militaire bevoorrading, moesten meereizende marktkoopvrouwen (van het Italiaanse mercantante, handelaarster) alle verzorging, handel en medische diensten op zich nemen. En terwijl bijvoorbeeld muziekkapellen hun bezetting al lang op talent in plaats van geslacht sorteren, stemden de schutters onlangs via een geheime stemming tegen vrouwen met een geweer. Officieel om trouw te blijven aan de oude roltraditie. Maar er wordt ook gefluisterd dat de vrouwen al lang beter schieten en dat men zich daar misschien gewoon voor schaamt. De keurige marktkramer van een keizerblauwe Tiroolse muziekkapel schenkt me aan de voet van de Bergisel hoofdschuddend een schnapserl in, ik steek hem twee euro toe en drink op het gezond verstand. Maar nu snel, je hoort de trommels al!

En inderdaad: een schijnbaar eindeloze stoet van hoeden en veren, vlaggen, blaasinstrumenten en marstrommels, geweren, glanzende sabels, bijlen, hooivorken, spiesen en schnapsflesjes trekt langs de bezienswaardigheden van Innsbruck. De Wiltener Basiliek, de Triomfpoort, de Annasäule, de oude binnenstad en het Gouden Dakje: de reis door de tijd is weer in volle gang. Alsof het levende museum op de been is! De toeschouwers klappen euforisch en de hele stad straalt in feestelijke versiering. Waarschijnlijk net zoals toen, toen de zegevierende schutters dezelfde weg naar de Hofburg aflegden. Je voelt hoe belangrijk de Tirolers hun thuis, hun cultuur en hun tradities zijn en hoe vervelend de politiek in bepaalde kwesties toch soms het leven bepaalt(te). Maar: „Tirol isch lei oans“ betekent al lang Europese kameraadschap over de staats- en landsgrenzen heen. Ook de blaasmuziek verbindt over elke dialectbarrière heen. En als het moet, doet een schnapsje de rest. Waarom je bij zoveel cultuur überhaupt nog wapens nodig hebt voor internationale verstandhouding, is hier even de vraag. Uiterlijk bij het grote dorstlessen bij de beurshal staan de logge klein-kaliberwapens de heren eerder in de weg.

Als echte bewakers van de tradities en feestvierders zijn de Tiroolse schutters, de marsmuzikanten en hun marktkoopvrouwen en -mannen bij de allermeeste Tiroolse traditionele evenementen te vinden – en van ver te horen met hun saluutschoten: bijvoorbeeld tijdens grote kerkelijke bijeenkomsten en dorpsfeesten, bruiloften en begrafenissen, op bepaalde feestdagen, bij belangrijke inwijdingsfeesten of bij feestelijke optochten, sportevenementen, openingen, grote huldigingen en – natuurlijk – bij schuttersfeesten. Hier is de evenementenkalender om in de agenda te noteren.

Over huldigingen en schuttersfeesten gesproken: de vele onderscheidingen op de parade-uniformen tellen sinds de 28e Alpenregiobijeenkomst in ieder geval een schitterend feestinsigne meer (6 euro voor leden). Het Maximiliaankruis is overigens het hoogste ereteken van de Tiroolse schutters en wordt toegekend voor bijzonder uitmuntende verdiensten op het gebied van grensoverschrijdende ontmoetingen en samenwerking. Sinds het feest op de Bergisel siert het ook de gastheer en drievoudig Tirools landskommandant majoor Thomas Sauerer. En eerlijk gezegd: een gezamenlijk feest is veel mooier dan een veldslag.